D r u k a r s t w o   n o w o c z e s n e


W maju 1932 roku w Instytucie Propagandy Sztuki w Łodzi miała miejsce wystawa prac typograficznych międzynarodowej awangardy artystycznej pt. „Drukarstwo nowoczesne”. Jej organizatorem była Grupa Sztuki Nowoczesnej „a.r” pod przewodnictwem Władysława Strzemińskiego, malarza i teoretyka sztuki, popularyzatora nowej plastyki i nauczyciela, zaangażowanego, zarówno pod teoretycznym jak i praktycznym względem, w sprawy „nowej typografii”.

Wystawie towarzyszył katalog, który wymienia w porządku alfabetycznym 20 nazwisk autorów z ponad 240 pracami typograficznymi. Katalog nie podaje tytułów prac, informuje tylko ile druków reprezentowało każdego z autorów:

Henryk Berlewi (3 druki),
Walter Dexel (21 druków),
Theo van Doesburg (1 druk),
Cezare Domela-Nieuwenhuis (18 druków),
Jean Hélion (1 druk),
Karol Hiller (6 druków),
Katarzyna Kobro (4 druki),
Fillipo Tommaso Marinetti (3 druki),
Ludomir Mazurkiewicz (20 druków),
László Moholy-Nagy (2 druki),
Tadeusz Peiper (2 druki),
Kazimierz Podsadecki (3 druki),
Hans Richter (1 druk),
Kurt Schwitters (62 druki),
Franz W. Seiwert (36 druków),
Michael Seuphor (1 druk),
Henryk Stażewski (9 druków),
Władysław Strzemiński (19 druków),
Mieczysław Szczuka (3 druki),
Jan Tschichold (24 druki).

Większość z wystawiających prace na trwałe weszła do historii typografii. Janusz Zagrodzki w artykule „Drukarstwo funkcjonalne w kręgu Władysława Strzemińskiego” („Druk funkcjonalny”. Katalog wystawy. Łódź 1975) zwraca uwagę na brak artystów czeskich z Karelem Teigem na czele, którzy nie odpowiedzieli na propozycje wymiany wydawnictw, a która była głównym sposobem gromadzenia druków. Idąc tym tropem należałoby wspomnieć jeszcze węgra Lajosa Kassaka, ale bezsprzecznie największa strata to brak prac El Lisickiego, którego wkład w rozwój typografii nowoczesnej był ogromny.

Była to pierwsza w Polsce tak szeroka prezentacja drukarstwa nowoczesnego, będąca jednocześnie manifestacją kontaktów rodzimych artystów z awangardową społecznością międzynarodową.

Idea nowej typografii zasługuje na szersze omówienie, podobnie jak sylwetki autorów wystawionych prac, z racji tego, że większość z nich na trwałe weszła do historii typografii. Interesująca mogłaby się okazać, również rekonstrucja zawartości ekspozycji.



Martyn Kramek
29.02.–24.06.2004
3293@asp.lodz.pl